رواندرمانی پذیرش و تعهد: تاریخچه و بنیادهای نظری

رواندرمانی پذیرش و تعهد: تاریخچه و بنیادهای نظری

در اینجا به تاریخچه و بنیادهای نظری رواندرمانی پذیرش و تعهد که به صورت سر واژه در قالب یک واژه معنی دار ACT(اکت)، یعنی عملی یا فعالیت نیز تلفظ می‌شود، می پردازیم.

تاریخچه

از لحاظ تاریخی، در مکتب رفتارگرایی، رواندرمانی پذیرش وتعهد[۱]  عضوی از خانواده نسل سوم یا موج سوم درمان رفتاری به حساب می‌آید.

رفتاردرمانی[۲] اولیه یا سنتی موج اول نامیده می‌شود. افزوده شدن شناخت درمانی به آن و به وجود آمدن روش‌های رفتاردرمانی شناختی[۳] موج دوم لقب گرفته است؛ ورود مفهوم ذهن‌آگاهی[۴]  (هوشیار بودن) و رویکرد بافتار گرایانه[۵] به پدید آمدن موج سوم منجر شده است.

استون هیز مبدع درمان پذیرش و تعهد2 2 - رواندرمانی پذیرش و تعهد: تاریخچه و بنیادهای نظری

هیز (۲۰۰۴) بنیان گذار اصلی درمان وابسته به پذیرش و تعهد (اکت)، گفته است ورود ذهن آگاهی به جامعه رفتاردرمانی یکی از جنبه‌های کاملا آشکار درمان‌های شناختی و رفتاری موج سوم است.(به نقل از والتز و هیز، ۲۰۱۰، ترجمه سیف، ۱۳۹۴، ص ۱۲).

توجه آگاهی (ذهن آگاهی)

توجه آگاهی ذهن آگاهی - رواندرمانی پذیرش و تعهد: تاریخچه و بنیادهای نظری

توجه آگاهی مفهومی بسیار قدیمی بوده که به اشکال مختلف در مذاهب و ادیانی نظیر اسلام، مسیحیت، جودیسم، هیندوئیسم، تائوایسم و بودائیسم وجود داشته است. که به تازگی روانشناسی فوائد مهم مهارت های توجه آگاهی را تشخیص داده است.

شاید بتوان بهترین تعریف توجه آگاهی را به این تعریف خاتمه داد:

توجه آگاهی یعنی توجه کردن با حالت منعطف، رضایت مندانه و کنجکاوانه است.

اما رواندرمانی پذیرش و تعهد به دنبال چیزی بالاتر از توجه آگاهی است. آن هم زندگی ارزش مدارانه بر پایه توجه آگاهی است. چیزی است که رواندرمانگران پذیرش و تعهد بدنبال همراهی با مراجع برای کشف ارزشهای شخصی و رسیدن به آن بر مبنای توجه آگاهی هستند.

بافتار گرایی کارکردی

بافتار گرایی زمینه گرایی - رواندرمانی پذیرش و تعهد: تاریخچه و بنیادهای نظری

زیر بنای فلسفی رواندرمانی پذیرش و تعهد ( اکت ) مبتنی بر فلسفه‌ای  است که بافتار (زمینه) گرایی کارکردی[۶]  خوانده می‌شود(هیز، استروساهل و ویلسون، ۱۹۹۹).

بافتار گرایی کارکردی رویدادهای روان شناختی را تعاملی می‌بیند بین ارگانیزم‌های کلی و زمینه‌ای که هم تاریخی(سوابق یادگیری) و هم موقعیتی (پیشایندها و پیامدهای فعلی، قوانین کلامی) تعریف می‌شوند(هیز، ۱۹۹۳به نقل ایزدی، و عابدی، ۱۳۹۱، ص ۲۶).

رواندرمانی پذیرش و تعهد نیز به تبعیت از بافتار گرایی به طور خاص به نقش زمینه حساس است. اکت بطور اساسی درمان بافتار گراست که می‌کوشد به جای تغییر شکل یا محتوای رفتار بالینی، زمینه اجتماعی یا کلامی‌آن را تغییر دهد(هیز و همکاران، ۱۹۹۹، نقل از ایزدی و عابدی، ۱۳۹۱، ص ۲۶).

بافتار گرایی کارکردی برای پیش بینی رفتار موفقیت آمیز اهمیت بیشتری نسبت به سایر رویکردها قائل می‌شود. بعنوان مثال « آیا تحصیل کردن خوب است؟ » جواب: بستگی دارد به ارزش تحصیلات در زمینه یعنی اگر در آن زمینه تحصیلات ارزش دارد، این رفتار خوب است.

فلسفه بافتار گرایی، عمل گرا[۷] است یعنی حقیقت بر اساس بافتار یا زمینه ارزش می‌پذیرد. هیچ فکر یا احساسی ذاتا” آسیب زا نیست بلکه ارزش آن بسته به زمینه است.

وقتی بافتار یا زمینه عوض شود عملکرد فکر یا احساس نیز عوض خواهد شد. برای مثال یک گلدان شکسته که در یک روستا ظاهرا” بی ارش است، در موزه دارای ارزش فراوان می‌گردد.

نظریه چهارچوب رابطه ای[۸]

نظریه چهارچوب رابطه ای - رواندرمانی پذیرش و تعهد: تاریخچه و بنیادهای نظری

بنیانگذار رواندرمانی پذیرش و تعهد، هیز(۱۹۸۹) چهار چوب رابطه ای را به صراحت فقط در انسان می‌داند، که با رشد او این چهارچوب نیز رشد می‌کند. لیکن آن تحت کنترل زمینه است یعنی بوسیله پیامدها کنترل می‌شود و آموزش پذیر است (نقل از ایزدی و عابدی، ۱۳۹۱، ص ۲۹).

به عنوان مثال خود کوه، تصویر کوه و نوشتار کوه ارتباط دارند و یکی شده‌اند. مثال دیگر کلمه لیمو است که این ارتباط باعث شده که کارکرد کلمه لیمو باعث ترشح بزاق گردد که این ناشی از آمیختگی شناختی است.

لیکن همیشه این گونه نیست. گاه این ارتباطات در دنیای بیرون باعث رنج می‌شوند. در این نظریه ریشه رنج انسان را در یادگیری زبان می‌داند.

زبان شناختی در فرهنگ ها

متأسفانه فرهنگ­ ها (بخصوص در غرب) اغلب از زمینه‌های زبان‌شناختی که تسهیل­ گر کشمکش مداوم برای اجتناب از تفکرات و احساسات ناخوشایند است، پشتیبانی می­ کنند. جریان وقایع کلامی، با پیشرفت فن آوری های ارتباطی افزایش می­ یابد.

موجه سازی و دلیل تراشی بطور مداوم اتفاق می­افتد و وقایع و رویدادهای شخصی، همانند تفکرات و احساسات (مثلا من این کار را انجام دادم، زیرا به نظر می­رسید که در آن زمان فکر خوبی باشد، یا من در رختخواب ماندم، چون بیش از آن افسرده بودم که بلند شوم)، اغلب به عنوان توضیحات و دلایل موضوع پذیرفته می­ شوند (توهیگ[۹]  ، ۲۰۰۹).

کلام و ذهن شمشیری دو لبه

بطور معمول چهارچوب رابطه به عنوان تفکر، شناخت یا ادراک، زبان انسان یا ذهن شناخته می‌شود که به انسان مزیت بزرگی به عنوان یک نوع می‌دهد. به ما توانایی می‌دهد تحلیل کنیم، صحبت کنیم، برنامه ریزی کنیم تصور کنیم، و مسائل را حل کنیم.

کلام و ذهن شمشیری دو لبه - رواندرمانی پذیرش و تعهد: تاریخچه و بنیادهای نظری

اما این نیمه مثبت موضوع است چرا که ذهن ما شبیه شمشیر دو لبه می‌باشد. یعنی برخلاف مزایای ذکر شده، باید بدانیم در طی رشد از آنجائیکه در دنیای زبان زندگی می‌کنیم از دنیای تجارب مستقیم فاصله می‌گیریم و دقیقا” اینجاست که رواندرمانی پذیرش و تعهد جهت حل این مشکل به یاری می‌آید. (ایزدی و عابدی، ۱۳۹۱).

تدوین : مشاور روانشناس محمد رضا خزایی

۶ Functional contextualism

۷ Pragmatism

۸ Ralational frame theory(RFT)

۹ Twohig

۱ Acceptance and Commitment Therapy (ACT)

۲ Behavior Therapy

۳ Cognitive-Behavior Therapies(CBT)

۴ Mindfulness

۵ Contexualistic approach

۵/۵ (۱ نظر)

همچنین ببینید

مشاور روانشناس محمد رضا خزایی توجه به داشته ها سبب شادمانی و توجه به ناداشته ها موجب غم است همدان مرکز مشاوره حافظ

توجه به داشته ها سبب شادمانی و توجه به ناداشته ها موجب غم است.

توجه به داشته ها سبب شادمانی و توجه به ناداشته ها موجب غم است.

از این متن نمی توان کپی برداشت.